Najgłębsze jeziora świata
Wyślij znajomemu
Udostępnij
Jeziora na świecie mają różną genezę: jedne powstały w wyniku działania lodowców (erozja i nanoszenie piasków), inne związane są ze zjawiskami krasowymi (wymywanie przez wodę skał węglanowych), jeszcze inne przez zamykanie zatok morskich mierzejami (jeziora przybrzeżne). Część jezior została jednak utworzona na skutek procesów wulkanicznych i tektonicznych i to właśnie te ostatnie należą do najgłębszych zbiorników wodnych na świecie.
Jeziora tektoniczne powstały w wyniku ruchów skorupy ziemskiej, które w ciągu milionów lat doprowadziły do jej spękania i uformowania bardzo głębokich, stosunkowo wąskich szczelin. Z czasem w istniejących zagłębieniach gromadziła się woda i tak doszło do utworzenia się bardzo głębokich jezior.
Najgłębszym jeziorem (1680 m) na Ziemi jest Bajkał leżący w środkowej Rosji, powstały prawdopodobnie 20–30 mln temu, co czyni ten zbiornik wodny jednym z najstarszych jezior na świecie. Imponuje również powierzchnia Bajkału wynosząca około 31,5 tys. km², co plasuje „błękitne oko Syberii” (jak niekiedy się go określa) na siódmym miejscu na świecie i drugim w całej Azji. Nieprzeciętna jest również objętość wód jeziora – ponad 23 tys. km³, co stanowi niemal 20% zasobów wody słodkiej na Ziemi. Oprócz rozmiarów, Bajkał posiada również wiele innych niezwykłych cech. Woda w jeziorze, ze względu na małą zawartość substancji organicznej, jest bardzo przejrzysta i widoczność sięga w nim aż do 40 metrów. W izolowanym przez miliony lat zbiorniku wodnym wyewoluowało mnóstwo endemicznych gatunków roślin i zwierząt (w sumie ponad 1200). Do najciekawszych przedstawicieli fauny występującej jedynie nad Bajkałem należy foka bajkalska – nerpa (Pusa sibirica).
Drugim co do głębokości jeziorem świata jest leżąca w Afryce Wschodniej Tanganika (1470 m). Leży ona w południowej części systemu wielkich rowów tektonicznych (Rów Środkowoafrykański), gdzie znajduje się jeszcze kilka innych dużych, głębokich jezior o podobnej genezie (m.in. Niasa, Turkana, Alberta i Kiwu). Warto zauważyć, że w zależności od pór roku powierzchnia Tanganiki jest zmienna i waha się od ok. 22 do 31 tys. km². Co ciekawe, to ogromne jezioro zostało odkryte przez Europejczyków dopiero w 2 połowie XIX w. (dokonali tego Anglicy R. Burton i J. Speke). Podobnie jak Bajkał, Tanganika obfituje w gatunki endemiczne. Na szczególną uwagę zasługuje bogata ichtiofauna z licznymi gatunkami ryb pielęgnicowatych (chętnie hodowane są w akwariach całego świata ze względu na niezwykłe barwy).
Głębokość 1027 m osiąga największe jezioro świata – Morze Kaspijskie. Jest ono częścią istniejącego przed milionami lat Oceanu Tetydy i mimo że obecnie jest otoczone lądem i nie ma styczności z otwartym oceanem, nadal pozostaje słone. Ze względu na zmienne zasilanie wodami rzek jego powierzchnia od lat ulega znacznym wahaniom (w XX w. nawet o kilkadziesiąt tys. km²), dlatego w suchszych okresach na skutek silnego parowania w płytszych częściach jeziora woda znikała, a na dnie gromadziły się duże pokłady soli. Klimat nad Morzem Kaspijskim jest bardzo suchy, dlatego przy występującym braku odpływu, pozostaje ono wciąż bardzo słone. Także i tutaj znajdziemy endemiczne gatunki roślin i zwierząt, jednak przyroda Morza Kaspijskiego jest narażona na poważne zniszczenia, gdyż spływa do niego ponad 35% ścieków wytwarzanych przez przemysł Federacji Rosyjskiej.
Poza opisanymi powyżej jeziorami, w pierwszej dziesiątce najgłębszych znajdują się także dwa inne jeziora o pochodzeniu tektonicznym – leżące w Afryce Wschodniej Niasa (706 m) oraz Issyk-Kul (668 m) w Kirgistanie. Można więc ogólnie powiedzieć, że jeśli jezioro ma tektoniczną genezę, jest to zazwyczaj zbiornik bardzo głęboki i często bardzo interesujący.
Marek Szokalski, redaktor Carta Blanca
« zobacz inne materiały »
